Türkiye, geçtiğimiz yıl nisan ayında büyük bir çevre felaketiyle yüz yüze geldi. İstanbul Tuzla'da toprağa gömülmüş halde bulunan yüzlerce zehirli varil, kamuoyunu ayağa kaldırırken, tüyler ürpertici manzaranın toplumda olumlu bir yansıması oldu.
Çevre bilinci, rakamlarla tespit edilecek kadar yükseldi. Geçmişte kamyonlarla dökülen çöpleri önemsemeyen vatandaşlar, artık yola konserve kutusu atanları bile ihbar etmeye başladı. Söz konusu tarihten sonra vatandaşlardan gelen ihbarların sayısında yüzde 200'lere varan artış görüldü. Zehirli varil skandalının ardından Çevre Kanunu'nda yapılan değişiklikle cezalar da ağırlaştırıldı. Yeni uygulamalar sayesinde sadece İstanbul'da 2005'te yaklaşık 200 bin YTL olarak kayıtlara geçen ceza miktarı, bu yılın ilk 5 ayında 4 milyon YTL'yi aştı. Yıl sonu tahminleri ise 10 milyon YTL. Çevre ve Orman Bakanı Osman Pepe'ye göre, cezaların parasal olarak artması, yapılan ihbarların doğru çıkmasından kaynaklanıyor. Tuzla'daki felaketten sonra çevre müdürlüklerine yapılan şikâyetlerde büyük bir artış yaşandığını vurgulayan Pepe, toplumda oluşan duyarlılığı 'çevre bilincinin miladı' olarak görüyor. İstanbul Çevre ve Orman İl Müdürü Doç. Dr. Mehmet Emin Birpınar da, ihbarların çoğunun sanayi bölgelerinden gelmesinin önemine işaret ediyor. Zehirli atıkları bertaraf eden İZAYDAŞ ise Tuzla'daki skandaldan sonra ortaya çıkan talebe cevap vermekte zorlanıyor. Sanayiciler, zehirli atıklarını yurtdışına göndermek zorunda kalıyor.
Çevre cezaları 2006 yılının Nisan ayından sonra artış gösterdi. Türkiye genelinde toplam 19 milyon 551 bin 415 YTL ceza kesildi. Bunların büyük bölümü sanayinin geliştiği illerde görülürken turizm merkezleri ikinci sırada geliyor. Turizm bölgeleri arasında en fazla çevre cezası 2 milyon 883 bin 934 YTL ile Muğla'da kesildi. Artvin ve Hakkari'de hiç ceza verilmedi. En az çevre cezası kesilen il 150 YTL ile Kilis olurken, en fazla ceza 6 milyon 115 bin YTL ile İstanbul'da verildi. Türkiye'nin mega kentinde kesilen çevre cezalarındaki artış ise 20 kat. 2005'te toplam 211 bin YTL çevre cezası verilen İstanbul'da, bu yılın ilk beş ayında rakam 4 milyon 208 bin 411 YTL'ye ulaştı. Yıl sonuna kadar ulaşılması beklenen sınır 10 milyon YTL olarak tahmin ediliyor. Geçtiğimiz yıl ise kesilen cezaların toplamı 6 milyon 115 bin YTL olarak kayıtlara geçti. Sakarya'da, bu yılın ilk beş ayında kesilen çevre cezaları 2006 yılının rakamlarına ulaşmış durumda. 2006 yılında toplam 439 bin YTL olarak kayıtlara geçen çevre cezası bu yılın mayıs ayı itibarıyla 388 bin YTL'ye ulaştı. Çevre cezalarındaki artış ve halkın duyarlılığı firmaların zehirli atıklarını bertaraf edilmesi için İzmit Atık ve Artıkları Arıtma Yakma AŞ (İZEYDAŞ)'a yönlendirdi. Ancak tam kapasite çalışan İZEYDAŞ, Tuzla olayından sonra aşırı talep yığılmasına cevap veremedi. İZEYDAŞ Genel Müdürü Bilal Şengün, "Tuzla'dan sonra aşırı bir talep patlaması yaşandı. Taleplere cevap veremiyoruz." dedi. Şengün, firmaların zehirli atıklarını bertaraf ettirmek için Avrupa'daki atık yakma tesislerine gönderdiğini ifade etti.
2006 yılının ilk beş ayında 5 bin çevre ihbarı yaşandığını belirten İstanbul Çevre Orman İl Müdürü Doç. Dr. Mehmet Emin Birpınar, varillerin ortaya çıkmasından sonra bu sayının 12 bine yükseldiğini kaydetti. Bu yılın ilk 5 ayındaki ihbarların 12 bine ulaştığını vurgulayan Birpınar, vatandaşta oluşan çevre duyarlılığının gelecek adına ümit verici olduğunun altını çizdi. Yapılan ihbarlara yetkililerin duyarlı yaklaşmasının da etkili olduğunu belirten Birpınar, "Halkımız çevresinde olan yanlışlıkları ihbar ediyor. Birimlerimiz söz konusu şikayetleri yerinde inceliyor, vatandaşla direkt irtibata geçerek daha geniş bilgiye ulaşıyor. Bu çalışmalar da vatandaşta 'şikayetlerimiz karşılıksız kalmıyor' imajını oluşturdu. 'Şikayetine cevap bulduğu' anlayışı yerleşti. Bu da şikayetlerin artmasına neden oldu." dedi.
ZAMAN
