Moral Haber

Mehmet Paksu'nun yazısı

Benim annem tansiyon hastası. İlaç kullandığı için oruç tutamıyor. 78 yaşında. Annemin tutamadığı oruçların ne kadar süre içerisinde fidyesini vermem gerekiyor?
Bakara Suresi'nin 184. ayetinde "Düşkünlüğünden veya iyileş­me ümidi olmayan bir hastalıktan dolayı oruca dayanamayanlar için, bir fakiri doyuracak kadar fidye gerekir" buyrulur ve fidyeyi kimlerin, ne kadar verecekleri ifade edilir.

Fidye, tutulamayan orucun yerine verilen bir bedeldir. Ayette belirtildiği gibi, fidye bir fakiri sabah akşam doyurmaktır veya o miktarda bedelini ver­mektir. Bu bedel bir fitre tutarıdır.

Buna göre, annenizin fidyesini bir fakiri bir ay doyurmak şeklinde verebileceğiniz gibi isterseniz her gün bir fakiri de doyurabilirsiniz. Yahut bunun yerine bedelini verecek olursanız, bu bedeli her gün verebileceğiniz gibi Ramazan'ın sonunda toplu olarak da verebilirsiniz.

Çalışırken Kur'ân dinleyebilir miyim?

Ben muhasebe işiyle uğraşıyorum. Masa başında işimi yaparken kulaklıkla radyodan okunan Kur'ân-ı Kerim'i dinleyebilir miyim? Dinlerken abdestli olmamız şart mıdır? (Rumuz: Levent)

Kur'ân dinleme usulünü Kur'ân'ın kendisinden öğreniyoruz. Âyetin meali şöyle: "Kur'ân okunduğunda susun ve dinleyin ki rahmete erişesiniz. (Araf, 7:204)

Bu âyetten Kur'ân okunurken dinlemenin farz olduğu hükmü çıkıyor. Fakat bu farziyet farz-ı kifâye şeklindedir. Okunan Kur'ân'ı dinleyen birisi varsa, diğerlerinin üzerinden farziyet düşer.

Bu bilgiye hatırlattıktan sonra sizin sorunuzdaki meseleyi gelince; yaptığınız iş Kur'ân'ı dinlemenize engel olmamalı, okunan Kur'ân'ı rahatlıkla dinleyebilmelisiniz. Tam olarak dinleme imkânınızın olmadığı zamanlarda da sesi kapatırsınız.

Kur'ân dinlerken abdestli olmak şart değildir. Kur'ân'ı elinize aldığınızda abdestli olma gereği vardır. Fakat bir şekilde Kur'ân'la meşgul olurken abdestli olmak sevaplıdır ve bir Kur'ân dinleme âdabıdır.

Namazdan sonra istiğfar okunur mu?

"Namaz kılıp selam verdikten sonra 'Estağfirullah' demek uygun mudur? Söylenecekse, farzdan sonra mıdır, yoksa namazın sonunda mıdır?" (Rumuz: İhsan)

Allah'tan af ve mağfiret dilemek, her an günahla yüz yüze gelebilen biz insanlar için alışkanlık haline getirilmesi gereken bir davranıştır. İstiğfarın da en uygun vakti namazlardan önce ve sonraki anlardır.

Peygamber Efendimiz, namazlardan sonra, "Estağfirullahe'l-lezî lâ ilâhe illâ Hüve'l-Hayyü'l-Kayyumü ve etûbü ileyh" şeklinde istiğfar duasını söyler, bunun sevabı hakkında da "Her kim namazdan sonra üç kere istiğfar okursa, savaş cephesinden kaçmak gibi (büyük bir günah işlese dahi) Cenab-ı Hak onun günahlarını affeder." buyururdu.

Bu hususta Peygamber Efendimizin uygulamasını da Hz. Sevban şöyle anlatır:

"Resulullah Sallallahü Aleyhi Vesellem namazı bitirince üç defa istiğfar eder ve sonra da Allahümme ente's-sellâmü ve minke's-selâm... (duasını) okurdu."

Bu istiğfar tek başına söylenebileceği gibi, cemaat halinde de okunabilir. Ayrıca ayakta ve oturarak da okunabilir. Hz. Sevban'ın rivayetine bakılırsa, istiğfarı "Allahümme ente's-salâmü..." duâsından önce okumak daha uygundur.