Alkol ya da madde bağımlılarının özellikleri incelendiğinde takıntılı kişilik yapısı göze çarpar. Mükemmeliyetçi, her şeyi ya hep ya hiç 'mod'unda yaşayan aşırı kontrollü kişilerdir bunlar....
Bağımlılık nedir?
Bağımlılık insanın dürtülerini kontrol edememesi sonrasında bir nesneye veya olguya aşırı muhtaç hale gelmesidir. Kişi bu nesneler olmaksızın hayatını sürdüremeyeceğini, verimli olamayacağını ve işe yaramayacağını düşünür.
Bu hangi kişilik yapılarında olur?
Bu konuda değişik yorumlar var. Bazı çevrelerde madde bağımlılarının anti sosyal kişilik yapısında oldukları gibi bir inanç vardır. Halbuki yapılan araştırmalar, mesela alkol bağımlılarında %30 oranında antisosyal kişilk olduğunu ortaya koymaktadır. Yani alkol ve madde bağımlılarının hepsi psikopat kişilik değildir.
Bağımlıların ortak özelliği var mıdır?
Piskopatik kişiler yakan yıkan, kurallara uymayan, sorumluluk almayan, sürekli suç işleyen ve ceza alıp hapishanelerde yatan kişilerdir. Ancak klinik tecrübelerimiz ışığında söyleyebilirim ki bağımlı kişilerde takıntılı kişilik yapısı çok daha fazla görülmektedir.
Bağımlılık noktasına nasıl gelirler?
Mükemmelliyetçi, her şeyi 'ya hep ya hiç' modunda yaşayan, aşırı kontrolcü kişiler bunlar. Yaşamış oldukları üzücü ve örseleyici bir olay sonrasında alkolle tanışmaktalar ve sıkıntıları alkolle veya maddeyle gidermeye çalışmakta ve sonunda bağımlılık noktasına gelmektedirler. Hatta bir zaman sonra alkolün yararlı olduğunu bile savunabilecek hale gelmektedirler.
İçme kararları sekteye uğrar mı?
Bu kişiler orta karar içme veya sosyal içicilik modunda kalamamaktadırlar. Ya hiç içmezler ya da şişenin dibini getirirler. Bu kişilik özelliğinde olanların bir avantajı vardır, o da bıraktıkları zaman tam bırakırlar. Bu kişilik özelliği içrikleri sürece dezavantaj, bıraktıkları zaman da avantaj olarak karşımıza çıkar.
BAĞIMLILIĞI TETiKLEYEN FAKTÖRLER VAR MIDIR?
Ayrıca, bağımlı kişilikler, çekingen kişilikler, sosyal fobikler cesaret bulabilmek için alkole başvurabilmektedirler. Sosyal fobi hastalarında en sık görülen ikinci psikiyatrik bozukluk alkol bağımlılığıdır. Şizofreni hastaları, depresyonlular, kaygı bozukluğu olanlar da sıkıntıyı azaltmak için alkol alabilmekte ve potansiyel bağımlı durumuna gelebilmektedirler.
Dr. Adnan Çoban- Psk. Orhan Gümüşel
