Mehmet PAKSU'nun yazısı...

Allah, Hz Adem'i yaratırken niçin meleklere sordu?

"Sn. Hocam, Bakara Suresi'nin mealini okurken Allah'ın insanı yaratmadan önce meleklerle istişare ettiğini, onlara sorduğunu öğrendim. Allah'ın bir ihtiyacı mı var ki, meleklerle istişare ediyor?"

Allah, insanı yaratmadan önce meleklerin de düşüncesini almak istedi. Meleklere "Ben, yeryüzünde bir halife (yetkili bir varlık) yaratacağım" hitabında bulundu. Melekler, "Biz Seni hamdinle tesbih ve noksanlıklardan tenzih etmekte olduğumuz halde, orada fesat çıkaracak ve kanlar dökecek birini mi yaratacaksın?" diye sordular. Bu soru üzerine Cenab-ı Hak, "Ben sizin bilemeyeceğiniz şeyleri bilirim" buyurdu.1

Her şeyden önce, Allah'ın yarattığı varlıklarla istişare etmeye ihtiyacı yoktur. Fakat Hz. Adem'i yaratmadan önce meleklerle istişare etmesinin birçok hikmeti vardır. Bu hikmetlerden birisi, meleklerle insanlar arasında yakın bir ilişki olmasıdır. Mesela, "Kirâmen Kâtibin" melekleri insanların amellerini yazar. Hafaza melekleri, insanları birçok musibetten korur. Azrail (a.s.), insanların ruhunu teslim alır, Cebrail (a.s.) vahiyi ve ilhamla görevlidir. Bu istişarenin diğer hikmetlerini ise; insanlara istişarenin önemini ve metodunu öğretmek, meleklere insanoğlunu birçok bilgi ve yetenekle donatarak üstün bir varlık olduğunu bildirmek ve Hz. Adem'in yaratılışını gök ehline müjde vermek şeklinde sıralamak mümkündür.

Cenab-ı Hak, soru sormaları için izin verdiği zaman melekler, "Orada kan dökecek ve fitne çıkaracak birini mi yaratacaksın?" diye sormuşlar. Meleklerin bu sorusunu itiraz anlamında, Allah'ı eleştirmek şeklinde düşünmek mümkün değildir. Çünkü meleklerin Cenab-ı Hakk'ın fiillerine itiraz etme kabiliyetleri yoktur. Onlar masum varlıklardır; günah işlemezler ve işleyemezler.

Fakat meleklerin daha önce şahit oldukları bir şeyler vardı. İnsanoğlu yaratılmadan önce yeryüzünde yaşayan cinler dünyayı fesada vermişler, kan dökmüşler, zulüm yapmışlardı. Melekler bunları biliyorlardı. İnsanların da Allah'a isyan edeceklerinden, yeryüzünde tekrar fesat çıkaracaklarından korktular ve böyle bir soru sordular. Bu bilgiye ise melekler ya Allah'ın bildirmesiyle vâkıf olmuşlar veya Levh-i Mahfuz'a bakıp oradan öğrenmişler ya da insana öfke ve şehvet gibi kendilerinde olmayan bazı duyguların verileceğini anlamışlardır.2

Cenab-ı Hak, insanın yaratılmasındaki hayırları bildiği için, meleklere hitaben, "Sizin bilmediklerinizi Ben bilirim" cevabını verdi. İnsanı yarattıktan sonra da, bunun hikmetini meleklere göstermek için de bazı melekleri insanların amellerini takip etmek üzere görevlendirdi. Yüce Allah kullarının ne yapıp ettiklerini bildiği halde meleklere, "Kullarımı ne halde bıraktınız?" diye sordu. Melekler, "Onları namaz kılarken bıraktık. Sonra da yine namaz kılarken bulduk" cevabını verdiler. 3

Cenab-ı Hak, meleklere bu sorusuyla insanların da kendisine hamd ettiklerini meleklere göstermek istedi. Bütün insanlar aynı durumda değildir şüphesiz. İnsanlardan Allah'a isyan edenler, emirlerine uymayanlar da vardır. Cenab-ı Hak, hikmeti gereği, insanların kötü fiillerini meleklerden saklar. İnsanlar içki, kumar, hırsızlık gibi Allah'ın yasak kıldığı bir fiille meşgul olduklarında, melekler onları terk eder. Meleklerin nurdan yaratılmış birer varlık oluşları ve masumlukları kötü ve çirkin yerde bulunmalarına engeldir. Günahları ise, insanlar haram fiilleri tamamlayıp bitirdikten sonra yazarlar. Yazacakları günah miktarını ise Cenab-ı Hak kendilerine bildirir.

1. Bakara Suresi, 2:11.
2. İşârâtü'l-OEcâz, s.233.
3. Buhari, Bed'ü'lhalk:6.

Bugün