Mehmet PAKSU'nun yazısı...
Melekler de ölecek mi?
"Hocam, kıyamet koptuğu zaman bütün melekler ölecek mi? Bu soruyu âyet, hadis ve İslâm âlimlerinin görüşleri ile açıklarsanız çok memnun olurum." Varlıklar içinde ruh sahibi olanlar hayvanlar; hem ruh, hem de şuur sahibi olanlar ise, insanlar, cinler ve meleklerdir. Fakat bunların içinde sadece insanlar ve cinler emir ve yasaklarla sorumludurlar Bütün bu varlıklar hayat sahibidirler, can taşıyorlar.
Genel bir kural olarak bir canlıda Cenab-ı Hakkın Muhyî ismi tecelli ettiği gibi, Mümît ismi de tecelli edecektir; Yani Allah hayatı verdiği gibi, ölümü de verecektir. Â İmran Sûresinin 185. âyetinde "Her nefis ölümü tadacaktır` buyurularak her canlı için mukadder sonu bildirilir. Her canlı ölecektir, her nefis ölüm acısını tadacaktır; acaba ruh ve şuur sahibi meleklerde de Mümît ismi tecelli edecek midir?
Bu mesele yukarıda meâlini verdiğimiz âyetin tefsirinde geçer. Müfessir ¬lûsî "Melekler de bu genel kural içine girecek midir?" şeklinde bir soru sorar ve bu konuda iki görüşün bulunduğunu belirttikten sonra, âlimlerin çoğunun.meleklerin bu kural içinde girdiği görüşünde olduğunu söyleyerek, meleklerin de ölümü tadacaklarını ifade eder.
Bu meseleye bir delil olarak da Abdullah İbn Abbas'tan şu rivayeti nakleder: "Yeryüzündeki herkes fânidir. Bâki olan yalnız celâl ve ikram sahibi olan Rabbinin zatıdır" meâlindeki âyet nâzil olunca, melekler, "Dünya ehli öldü" dediler. "Her nefis ölümü tadıcıdır" âyeti inince de, "Biz de öldük" dediler. Bu âyet ruhların ölümünü ifade etmeseydi, bundan meleklerin ölümü anlaşılmazdı ve melekler için ölüm ve fena olduğuna göre, insan ruhu için de vardır.
2 Hatta bazı kaynaklarda yer aldığına göre, herkesin canını alan Azrail, bir gün gelecek kendi ruhunu da teslim edecek ve "Can acısının böyle zor olduğunu bilseydim, kimsenin canını almazdım" diyecektir.
Fahri Râzi ise meseleye farklı bir yorum getirir ve önce şöyle bir sual açar: "Nefs" varlıklar için kullanıldığı gibi, Allah için de kullanılır. Mâide Sûresi'nin 116. âyetinde İsa Aleyhisselâm Cenabı Hakka, "Sen benim nefsimde olanı bilirsin, fakat ben senin nefsinde olanı bilmem" der. Böylece "nefs" ile "zat" aynıdır. Hatta cansız varlıklar bile "nefs" isminin altına girer.
Bu durumda ölümün cansızlar için de olması gerekirdi. 'Yine, Zümer Sûresi'nin 68. âyetinde, "Sûra üfürülür. Ve Allah'ın dilediklerinden başka göklerde kim var, yerde kim varsa düşüp ölür" buyurulur. Buna göre bu istisnaya girenlerin ölmemesi gerekir. Kaldı ki, buradaki "umum" lâfzı hepsinin ölmesi gerektiğini bildirir. Bu durumda ayrıca Cennet ve Cehennem ehlinin de ölmesi gerekir. Çünkü onlar da "nefs"tir. Cevap: Bu âyetten murad, imtihan dünyasında bulunan mükellef varlıklardır. (yani insan ve cinler).
Nitekim "Her canlı ölümü tadacaktır" ifadesinin devamında, "Her kim Cehennem ateşinden uzaklaştırılıp Cennete konulmuşsa, işte o kurtuluşa ermiştir" buyurulur, Bu da, özelden sonra geneli ifade eder. Buna göre, gerek gök ehlinden, gerekse yeryüzü ehlinden ölümü tatmayan "nefs"ler bulunabilecektir.3 Fakat yukarıda da belirtildiği gibi, âlimlerin çoğunun görüşü, meleklerin de ölüm acısını tadacağı ve Kıyamet kopmadan once ölecekleridir. Fakat Yüce Allah dilediği canlının ruhunu almayabilir, ölüm acısını tattırmayabilir.
1. Rahman Sûresi, 26-27.
2. Ruhu'l-Meânî, 4:146; Hak Dini Kur'ân Dili, 2:1244.
3. Fütûhu'l-Gayb, 9:124-125; Elmalılı, 2:1245.
Bugün
