Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) her yıl okul birincilerini onlara kontenjan ayırarak ödüllendiriyor. Okullarını birincilikle bitiren adaylar, bölümlerin genel kontenjanına ek olarak okul birincileri için ayrılan kontenjanlarından yararlanıyor. Okul birincileri yalnızca mezun olduğu yıl bu kontenjanlardan yararlanabiliyor. Ancak okul birincileri için ayrılan kontenjanlar çok sınırlı. Eğer tercihlerinin tümünü başka adaylar tarafından da çok istenen programlar arasından yapan okul birincileri başarı sırasının iyi olmaması durumunda hiçbir programa kayıt hakkı kazanamayabiliyor. Bu nedenle önce adayın okul birincileri için ayrılan kontenjanları kılavuzdan iyi incelemeleri gerekiyor. Geçen yıl 7 bin 397 okul birincisinden açık öğretim programları da dahil 4 bin 954'ü yerleşti., 2 bin 443'ü açıkta kaldı. ÖSYM Başkanı Prof. Dr. Ünal Yarımağan da okul birincilerine tercihlerini yaparken dikkatli olmaları çağrısında bulunarak, şöyle seslendi: "Okul birincisi olmak demek her okula, her programa gireceğim anlamına gelmiyor. Her yıl yerleşemeyen öğrenciler oluyor. Okul birincileri arasında da farklılıklar var. Kimisi meslek lisesi mezunu, kimisi çok da başarılı olmayan okullardan mezun olan birinciler de var. Yani birinci olabiliyorlar ama ÖSS'de puanları yeterli olmuyor. Eğer düşük puan ve başarı sıralarına rağmen tercihlerini kendi seviyelerinin çok üzerinde ve diğerleri tarafından da istenen programlar arasından yaparlarsa açıkta kalırlar. Bu nedenle hem kılavuzda kendileri için ayrılan kontenjanları iyi incelesinler hem de kendi puan ve başarı durumlarını dikkate alarak, tercihlerde bulunsunlar. Tercihlerini dengeli bir biçimde yapan okul birincilerinin bir yükseköğretim programına yerleşme olasılıkları artar."

İKİ KEZ BAKILIR
Öğrenciler tercih listelerini gönderdiklerinde yerleştirme işlemi yapılırken okul birincilerine farklı bir işlem yapılır. Birinci aşamada tercihlerin ilgili bölümü yazan okul birincileri arasından ayrılan kontenjan kadarı yerleştirilir. Birinci öğrenci tercihlerinden birine okul birincisi olarak yerleşemezse normal öğrenci gibi tercih listesine tekrar bakılarak normal yerleştirme yapılır. Yani okul birincisine iki kez bakılır.

Komşu eş, dost, arkadaş etkisiyle tercih yapmayın

* Tercih yapacak adaylara önerileriniz nedir?
Kendilerini çok iyi tanımaları, yeteneklerini iyi bilmeleri çok önemli. Puanları bir bölümü tutabilir; ancak o bölümde meslek sahibi olmak kendi yapılarıyla uyumlu değil ise bir iki puan daha düşük, alt sıradaki bir başka bölümü yazıp yaşam boyu mutlu olmalarının doğru olduğuna inanıyorum. Çevredeki arkadaşlar, komşuları, anne babaları, öğretmenlerinin etkisiyle yüksek puanlı bir yere girip hayat boyu mutsuz olacakları bir mesleği kesinlikle seçmesinler. Bilgisayar, elektronik, biyoteknoloji, genetik, metalurji ve malzeme mühendisliği, tıp geleceğin meslekleri. Fakat hayatta başarılı olmak için sadece bu mesleklere gitmek gerektiği gibi yanlış bir kanıya kapılmasınlar.

* Geleceğin meslekleri nelerdir?
Bilgisayar ve elektroniğin daha uzun yıllar, 10 yılı aşkın önde gideceğini düşünüyorum. Bununla birlikte biyo-teknoloji ve genetik de önemli ilerleme kaydedecek. Ayrıca metalurji ve malzeme mühendisliğinin de geleceğin mesleklerinden. Özellikle mikro elektronik, bilgisayar teknolojileri ve uzay çalışmaları için yepyeni özel malzemelerin geliştirilmesi gerekiyor. Tıp da insanlık var olduğu sürece her zaman önde bir meslek olacak. Önümüzdeki on yıl içinde henüz daha Türkiye'de büyük bir etkisini görmemekle birlikte temel bilimlerin de gelişeceği kanaatindeyim. Yani fizik, kimya, matematik, biyoloji gibi temel bilim olmadan daha önce saydığım mesleklerde de çok fazla ilerleme sağlayamayız. Gene aynı şekilde tıp denilince fiziği, kimyayı, matematiği, biyolojiyi bilmeyen birinin başarılı olması mümkün değil.

Ön lisans eğitimini düşünün

* Tercih yapacak adaylara öneriniz nedir?
Tercih yapmadan önce iyice inceleme yapsınlar. Yayınları takip edebilirler. Puan durumlarına göre yalnız lisans değil, ön lisans eğitimini de dikkate alsınlar. Sadece puan durumlarını değil, kişiliklerinin şekillendiği çocukluk ve ergenlik dönemlerinde eğilim gösterdikleri ve başarılı oldukları uğraşı türlerini de dikkate almalılar. Eğitimde "uluslararasılaşma" gerçeğini dikkate almaları da gerekir.

* Geleceğin meslekleri neler olabilir?
Hekimlik, mühendislik ve hukuk alanları geleneksel olarak her dönemde itibar görür. Mühendislik dalları içinde elektrikelektronik, endüstri ve bilgisayar mühendisliği, gelecek açısından daha önde sayılabilir. Sağlık alanında hemşirelik çok itibar kazanmaya başladı. Hiçbir mezunumuz işsiz değil, derhal iş buluyorlar. Teknoloji ve tasarım eksenli meslekler de sürekli ivme kazanıyor.

SABAH