Asgari ücretten başlayarak iş hayatında çalışanların aleyhine olan pek çok kuralı değiştiren 130 işadamı, sözleşmelere, yasalara sığmayan bir iş ahlakı için durmadan çalışıyor.

Geçtiğimiz aylarda ilan edilen 2008 İş Ahlakı Raporu, iş dünyasında temel yasanının “Babana bile güvenmeyeceksin” olduğunu ortaya koymuştu. Tuzla'da yaşanan ölümler, çalışanlara uygulanan sakal bıyık zulmü, yeşil kartlarından olmamak için sigortasız çalışmaya razı gelen işçilerin haberleri de iş dünyasında ahlak anlayışının hangi noktalara gerilediği konusunda vahim tablolar çizdi. Bu hafta çalışma hayatından gelen karanlık haberlerin perdesini bir parça araladık, iş ahlakı konusunda yıllardır örnek çalışmalar yapan bir derneği ziyaret ettik.

2008 İş Ahlakı Raporu'nun hazırlayan İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği'nin (İGİAD) başkanı Şükrü Alkan, çalışma hayatında yaşanan ahlaksızlıkları, temiz bir ahlak için yaptıkları alternatif çalışmaları anlattı.

İŞ AHLAKI ONLARDAN SORULUR

Dernekleşmeden önce “İktisadi Girişim Platformu” adı altında faaliyet gösteren İGİAD, 2001 kriziyle birlikte tüm Türkiye'yi saran banka hortumlama skandallarının ardından kuruldu. İş ahlakının dibe vurduğu bir dönemde kurulan dernek, Şükrü Alkan'a göre, bu krizi bir fırsat olarak değerlendirerek, “Daha erdemli, dürüst, sözünde duran, çevresiyle barışık, çalışanlarıyla ilişkilerinde adaletli olan iş adamı kimliğini nasıl oluşturabiliriz?” sorusuna cevap aradı. Derneğin çalışmaları iş ahlakına dair akademik bir çerçeve çizmekten çok pratikte uygulanabilir veriler elde etmek olduğu için kurucuların büyük bir çoğunluğu da işverenlerdi. Alkan derneklerinin kuruluşunu şöyle anlatıyor: “İşin içinde olanlarla bu derneği kurduk. Zaman içinde ahlaki problemler yaşayan ve bunlara kendileri çözümler üreten arkadaşlarla faaliyet yürütüyoruz. 130 üyemiz var. Çok üye meraklısı bir dernek değiliz. Üyelerimizi alırken ahlaki ilkelere riayet edip etmediğine, geçmiş ticari siciline bakıyoruz, çekinin, senedinin yazılmamış olmasına dikkat ediyoruz. Çalışanlarına karşı adaletli olduğuna inandığımız, tedarikçilerinde ve iş yaptığı kişilerde iyi izler bırakan dürüst kişileri üye olarak kabul ediyoruz. Üye olmak için en az iki İGİAD üyesinin de referansı gerekiyor. Hal böyle olunca potansiyelimizi çok aşmadık. Belirli sayıda üye

kabulümüz söz konusu.”

EN AZAMİ ASGARİ ÜCRET

İGİAD iş ahlakıyla ilgili en önemli adımı dernek üyelerinin uymasını tavsiye ettiği bir asgari ücret belirleyerek atmış. İGİAD'ın belirlediği en düşük ücret, bugün ödenenin neredeyse iki katı. Bu ücret politikasının, derneğinin kuruluşundan önceye dayandığını söyleyen Alkan, “Eskiden beri biz iki çocuklu bir ailenin İstanbul'daki yaşam standardına göre ücret veriyoruz. Bunu da anketlerle belirliyoruz. 2008 yılının harcama kalemlerinden hareketle bin 95 YTL'lik bir rakam öngördük. Bunun içinde ev kirası, gıda ve yakıt var. Bu hesap eğitim ve sağlık masraflarının devlet tarafından karşılandığı düşünülerek hazırlanmış bir ankete dayanıyor. Rakamları alt alta topladığınız zaman bin 95 YTL'yle iki çocuklu bir aile ancak geçinebiliyor. 3-5 kuruş para artıramıyorlar. Bu ücret politikasını üyelerimize uygulama konusunda tavsiyelerimiz var. Kamuoyuna da duyuruyoruz. İstanbul büyük bir metropol. Huzurun ve refahın da yolu biraz insanların geçimiyle mümkün olabilir. Üyelerimizin birçoğu buna riayet ediyorlar.”

BİLÂNÇOLARA FİTRE VE ZEKÂTI DA EKLEDİK

İş ahlakı kavramını yalnızca uyulması gereken sözleşmeler olarak değerlendirmediklerini söyleyen Alkan, 20 yıldır İstanbul'un en gözü açık tüccarlarının yetiştiği Sultanhamam'da ticaret yapan bir işadamı olarak nasıl bir ahlaka sahip olduklarını söyle anlatıyor: “Biz bir mal sattığımızda, müşteri bize parayı verirken 'bereket versin' der. Biz de 'siz de maldan hayır görün' deriz. Bu bir duadır, temennidir. Biz bu duaların bereketini yaşayan insanlarız. Biz paylaşımcılığı esas alıyoruz ve dernek olarak çalıştırdığımız iş görenin alnının teri kurumadan onun emeğinin hakkını vermeyi esas alıyoruz. Ticarette kar yapmak zorundasınız. Bu bir kuraldır ama diğer yandan da İslam felsefesinin, Kuranı Kerim'in emrettikleri var. Biz bilânçolarımıza Kuran'ın emirlerini de ekliyoruz ve yılsonu hesaplarına baktığımızda harcadıkça artan bir sonuç görüyoruz. Bizim ahlak anlayışımız temelde bu. Hedefimiz bu anlayışa sahip işadamlarıyla birlikte Türkiye'de inandığımız çalışma ahlakını yerleştirmek. Kazancını artıran, modern tekniklerle iş hayatını kuşatan bir işadamı kuşağı oluşturmak.”

Yeni Şafak