Memurlarla ilgili toplu görüşmeler 15 Ağustos'ta başladı. Hükümet pazarlık sürecine sürpriz bir adımla girdi. 16 Ağustos'ta memura vereceği ek ödemeleri açıklarken, ortaya çıkan rakamlar beklentilerin çok üstündeydi.

Hükümeti sıkıştırmaya hazırlanan sendikaların bir anda gardı düştü. Toplu görüşme sürecinde de zam pazarlığından çok sendikalar arasındaki rekabet öne çıktı. Geçtiğimiz yıllarda masada 'Bakana kim yakın oturacak' kavgası yapan sendikalar bu yıl 'aidatlar' sebebiyle birbirine girdi. Masadan çekilen KESK, mücadelenin 50 YTL'lik aidat için yapıldığını iddia edip sendikaları cebini doldurma pazarlığı yürütmekle suçladı. Kamu-Sen ile Memur Sen bu suçlamalara sert tepki gösterirken, KESK'in sendikacılığa zarar verdiğinin altını çizdi. Memur-Sen ile Kamu-Sen arasındaki soğuk savaş ise kendini hissettiriyor. Daha önce toplu görüşme masasında yer kavgasına tutuşan bu iki sendika, etkinliğini artırmak için kıyasıya yarışıyor.

Temelinde konfederasyonların birbirlerinden üye kapma mücadelesinin yattığı rekabet, toplu görüşmelerde iyice su yüzüne çıkıyor. Sendikaların ortak isteklerle hükümetin karşısına çıkamaması ise en çok çalışanı mağdur ediyor. Bölünmüş yapısıyla pazarlık gücünü kaybeden sendikalar, verilene razı olmaktan öteye gidemiyor.

Memur sendikaları arasındaki gerginliğin temelinde üye kapma yarışı yatıyor. Çünkü bir iş kolunda en fazla üyeye sahip olan sendika ile bu sendikanın bağlı olduğu konfederasyon toplu görüşmelere katılma hakkı elde ediyor. Halen Kamu-Sen 7, Memur-Sen 3, KESK ise 1 hizmet kolunda yetkili. Rakip sendikadan üye kaparak o iş kolunda yetkili olmak isteyen sendikalar, birbirleriyle kıyasıya mücadeleye giriyor. Aralarındaki kavgayı toplu görüşme masasına kadar taşıyan örgütler, toplantıya katılan bakan ve bürokratların önünde laf dalaşına girmekten bile kendini alamıyor.

Bu yıl kavganın fitilini ateşleyen ise KESK Başkanı Sami Evren oldu. Sokak eylemleriyle gündeme gelen konfederasyon, toplu görüşmelerin ilk turunda masayı terk etti. Sami Evren, Kamu-Sen'in sendikalı memurlara 50 YTL zam yapılması önerisini de "Kasalarını şişirme pazarlığı yapıyorlar." sözleriyle eleştirdi. Evren, "Dünyanın hiçbir yerinde sendikalar, işverenlerinden aidat talep etmez. Böyle olursa hükümet iradenize ipotek koyar." dedi. KESK Başkanı, Kamu-Sen ile Memur-Sen'in uluslararası sendikal örgütlere üyelik başvurularının, aidatlar konusundaki tavırları nedeniyle kabul edilmediğini iddia etti. Devlet halen sendikalı memura 5 YTL fazla maaş ödüyor. Bu 5 yeni lira sendika aidatı olarak kesiliyor.

Kamu-Sen Başkanı Bircan Akyıldız ise Sami Evren'in suçlamalarına, "Sendikaların kasasını doldurduğunu iddia edenler yalan söylemektedir, iftira atmaktadır." cevabını verdi. Akyıldız, aidatın doğrudan sendika üyelerinin cebine gittiğini, bu sebeple de miktarın bu yıl 50 YTL olmasını talep ettiklerini kaydetti. Masadan kalkan KESK'in sendikacılık yapma niyeti taşımadığını öne sürdü. Kendilerinin ise memurların üzerlerine yüklediği sorumluluğu yerine getirmek için masada mücadele ettiklerini söyledi.

Memur-Sen Başkanı Ahmet Gündoğdu da KESK'in sürekli üye kaybettiği için kavga yolunu seçtiğini iddia etti. "KESK, masadan kalkarak haber olmak istiyordu, bunu başardı." diyen Gündoğdu, "2003 yılında 3 yetkili sendikası varken şimdi bu sayı bire düştü. Güç kaybettiği için savaş başlatıyor. 4 yıl oturduğu masayı şimdi zan altına almaya çalışıyor. Taleplerinden çok masaya oturmamayı öne çıkarmak ahlaki değil." açıklamasını yaptı. Ahmet Gündoğdu, gelecek yıl sendikaların ortak taleple masada oturmalarının mümkün olup olamayacağına ilişkin soruya ise "Memur-Sen bütün işkollarında yetki alarak memurla uzlaşıp masaya oturacak." karşılığını verdi.

Yetkili olmadığı için masaya yer alamayan BASK Başkanı Resul Akay ise sendikaların yedi yıldır devam eden bu tutumlarını sorumsuzluk örneği olarak nitelendirdi. 2,5 milyon memurun sorumluğunu alan sendikacıların daha özenli davranmaları gerektiğini dile getiren Akay, "Hiç olmazsa Milli Takım'ı örnek alsınlar. Kadroya girebilmek için kıran kırana mücadele veriyorlar. Ama sahada birbirlerine yardımcı oluyorlar." diye konuştu. Sendikalara bir eleştiri de Sağlık-İş Başkanı Mustafa Başoğlu'ndan geldi. Sendikaların birbirleriyle rekabet etmekten memurun haklarını koruyamaz duruma düştüklerini söyleyen Başoğlu, "Kavga etmeyin. Bunun mağduriyetini tüm memurlar çekiyor. O zaman bir araya gelin ve hükümetin karşısına müşterek bir teklifle çıkın, kaya gibi güçlü durun." çağrısını yaptı.

Toplu görüşmelerde 3. tur bugün

Hükümet ile memurlar arasında 15 Ağustos'tan beri devam eden toplu görüşmelerin üçüncü turu bugün yapılacak. Kamu-Sen, taban aylıklarında 100 artı 100 YTL'lık artış talep ederken, maaşlara da yüzde 5 artı 5 zam yapılmasını istiyor. Memur-Sen ise en düşük memur maaşının bin 301 YTL olmasını talep ediyor. Öte yandan Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Müsteşarlığı, 2009-2011 yılları arasını kapsayan 'Orta Vadeli Program'da bu yıl dahil üç yıl boyunca memura verilecek zamma ilişkin öngörüsünü açıkladı. Buna göre 2009 yılı için yüzde 7,5, 2010 yılı için yüzde 6,5, 2011 yılı için de yüzde 5,5'luk zam öngörülüyor.

Kavga, devlet raporunda: Görüşmeler böyle gitmez

Devlet Personel Başkanlığı hazırladığı raporda, sendikalar arasındaki tartışmalara dikkat çekti. Toplu görüşme masasının bu haliyle verimli olmadığına vurgu yapılan raporda şöyle denildi: "Sendika ve konfederasyonlar arasındaki yetki kavgası, sendikaların kendi iç yapılarındaki çekişme ve mücadeleler, toplu görüşme toplantılarını sonuç alıcı nitelikten uzaklaştırmaktadır."

Devlet Personel Başkanlığı, hazırladığı bir raporda memur sendikaları arasındaki rekabet ve kavgayı masaya yatırdı. Toplu görüşme masasının bu haliyle çözüm üretmekten uzak olduğuna dikkat çekilen raporda, "Sendika ve konfederasyonlar arasındaki yetki elde etme mücadelesi, sendikaların kendi iç yapılarındaki çekişme ve mücadeleler, toplu görüşme toplantılarını sonuç alıcı nitelikten uzaklaştırmaktadır." denildi. Raporda, bazı ilerlemelere karşın tarafların 6 yıldır toplu görüşmelerden memnun olmadığına dikkat çekildi. Toplantılarda içerikten çok formel yapının ağır bastığı ifade edilirken, "Toplu görüşme masasında hem Kamu İşveren Kurulu tarafı hem de sendika ve konfederasyonlar tarafı 14'er kişi ile temsil edilmektedir. Her iki taraftan katılan teknik heyetler de eklendiğinde toplu görüşme toplantılarına 80 civarında kişinin katıldığı görülmektedir. Kamu İşveren Kurulu adına toplantılara katılan bazı kurum yöneticilerinin, toplu görüşme sürecinin tamamına iştirak etmeleri gerekmemektedir. Bu çerçevede toplu görüşme taraflarının temsilci sayıları azaltılabilir.'' önerisine yer verildi. Ayrıca toplu görüşmelerin başlangıç tarihinin 15 Mayıs ya da 1 Haziran olarak belirlenmesi teklif edildi.

Yeminli mali müşavirler denetleyecek

Memur sendikaları arasında kıyasıya bir rekabet yaşanırken hükümet, Avrupa Birliği ve Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) normlarına uyum için çalışma hayatını yeniden düzenliyor. Çalışma Bakanlığı, sendikalar yasası ile grev ve lokavt yasalarında değişiklik için bir tasarı hazırladı. Değişiklikle örgütlenme özgürlüğünün önündeki engeller büyük ölçüde kaldırılırken sendikaların mali yönden denetimi de yeminli mali müşavirlere veriliyor. Zaman, 25 Aralık 2007 tarihinde yayınladığı haberiyle, sendikaların 11 yıldır denetim yüzü görmediğini gündeme getirmişti. Yeni yasa tasarısına göre sendika ve konfederasyonların gelir ve giderleri, yıllık dönemler halinde ruhsat almış ve denetim yetkisine sahip meslek mensubu yeminli mali müşavirlere denetlettirilecek. Halen aylık geliri 50 milyon YTL'yi bulan sendikalar, dev fonlara hükmediyor. Mali kontrolü ise kendi içlerinde kurullar aracılığıyla yürütüyorlar. Bu durum suistimalleri de beraberinde getiriyor.

Sendikaların üye sayıları

Memur sayısı: 2 milyon 455 bin

Kamu-Sen: 357 bin 841

Memur-Sen: 314 bin 701

KESK: 223 bin 460

BASK: 4 bin 226

Hak-Sen: 1.506

Hür Kamu-Sen: 16

Bağımsızlar: 28 bin 647

Toplam sendikalı: 930 bin 397

Not: Polis ve askerlerin sendika hakkı yok.

İsa Yazar - ZAMAN