Merkez Bankası, paradan 'yeni' ibaresinin kaldırılması için düğmeye bastı. Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz'ın verdiği bilgiye göre kâğıt paraların üzerinde gül, kuş, mürekkep hokkası, tarihî köprü, kilim motifi ve müzik notası figürleri bulunuyor

Merkez Bankası, paradan 'yeni' ibaresinin kaldırılması için düğmeye bastı. 2005'te altı sıfırı atılarak Yeni Türk Lirası adını alan para birimi, bu kez başındaki yeni ifadesinden kurtuluyor. Yenilenen tasarımları, resimleri, renkleri ve değişen boyutları ile gelişmiş güvenlik özelliklerine sahip Türk Lirası yıl başından itibaren kullanılmaya başlanacak. Geçiş operasyonun maliyeti 20 milyon dolar. Yeni banknotları önceki gün Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'a gösteren Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, dün de yeni paralarla ilgili ipuçlarını verdi. Yılmaz'ın verdiği bilgiye göre kağıt paraların üzerinde gül, kuş, mürekkep hokkası, tarihi köprü, kilim motifi, dna şeması ve müzik notası figürleri bulunuyor. Uzmanlara göre bu durum, ön yüzünde Atatürk'ün portresi bulunacak kağıt paraların arka yüzünde Türk tarihinin önemli simalarının da yer alacağını gösteriyor. Banknotların kompozisyonu ve güvenlik özellikleri 3 Ekim'de açıklanacak.

Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, yeni paraların arka yüzüne konulacak resimlerle ilgili ipuçlarını verdi. Ön yüzünde Atatürk'ün portresinin yer alacağı paraların arka tarafında gül, kuş, mürekkep hokkası, tarihi köprü, kilim motifi, DNA şeması ve müzik notası figürleri bulunuyor. Parada söz konusu sembollerin tarihi bir kimlikle birlikte yer alacağı vurgulanırken, bazı figürlerin madeni paraların arka yüzünde de kullanılacağı ifade ediliyor. Merkez Bankası, 1 Ocak 2009 itibarıyla kullanılmaya başlanacak yeni para birimleri Türk Lirası ve Kuruş'un tanıtım kampanyasının sloganını, 'Türk Lirası geliyor, paramız yenileniyor' olarak belirledi. Son 5-6 yılda yakalanan istikrar ve ekonomik gelişmenin ardından altı sıfırı atılarak Yeni Türk Lirası adını alan para birimi, yeniden Türk Lirası olarak hayatımıza dönüyor. Merkez Bankası Başkanı Yılmaz, YTL ile TL'nin, yeni kuruş (YKr) ve kuruşun (Kr) gelecek yıl birlikte kullanılacağını söyledi. Dolaşımdaki paranın dönüşümünün bir yılda tamamlanması öngörülüyor. Bu süre boyunca para değişimi bütün banka şubelerinden yapılabilecek. 31 Aralık 2009'dan itibaren ise banknotlar 10 yıl, madeni paralar ise bir yıllık zamanaşımı süresi boyunca Merkez Bankası ve Ziraat Bankası şubelerinde kabul edilecek.

TL banknotların üretim ve dağıtımına mayıs ayında başlandı. 1 Ocak 2009'dan itibaren başlayacak bir yıllık geçiş döneminde ATM'lerde YTL veya TL banknotlar birlikte kullanılabilecek. TL'ye dönüşümü tamamlanmış olan ATM'lerden Ocak 2009 itibarıyla TL banknot çekilebilecek. Para dönüşümünün doğal akışı içinde gerçekleşeceğini ve bankaların müşterilerine yapacakları ödemelerde mümkün olduğunca TL banknot kullanılacağını kaydeden Durmuş Yılmaz, "Acele etmeye gerek yok." dedi. Yıl sonuna kadar yaklaşık 26 milyar Türk Lirası değerinde 575 milyon adet banknot üretileceğini aktardı. Basılan banknotların toplam ağırlığının 550 tonu bulacağı tahmin ediliyor. İzlediği kur politikası yüzünden ihracatçıların boy hedefi haline gelen Merkez Bankası Başkanı, ihracattaki artışta kendilerinin de etkili olduğunu söyledi. Yılmaz, "İhracat artışının bize rağmen değil, bizimle birlikte olduğunu düşünüyoruz." ifadelerini kullandı. Türk ihracatçılarının canla başla çalışarak bütün piyasalara girmeye çalıştığını ve ihracatta da önemli artışlar olduğunu söyledi. Yılmaz, İstatistik Kurumu'nun 4 kişilik bir ailenin açlık sınırını 255 YTL olarak açıklamasını ise değerlendirmekten kaçındı.

Kâğıt 1 YTL gidiyor madenisi kalacak

Merkez Bankası, TL'ye geçerken bir banknotu eksik basacak. Halihazırda piyasada bulunmasına rağmen pek kullanılmayan 1 YTL'lik kağıt para geçiş esnasında tarihe karışacak. Banka, 1 TL'yi sadece madeni para olarak tedavüle sürecek. Başkan Durmuş Yılmaz, düşük satın alma gücüne sahip kupürlerin madeni para olmasının, uluslararası kabul görmüş bir uygulama olduğuna dikkat çekti.

10 kişiden 7'si TL'ye geçişten habersiz

MB, bağımsız bir araştırma şirketine, 'Türk Lirası'na geçiş hakkında kamuoyu bilgi tutum ve davranışları' konulu araştırma yaptırdı. 12 ilde, 15 yaş üzeri 2 bin 350 kişiyle yüz yüze görüşme yöntemiyle yapılan araştırmada, "Şu anda ülkemizde kullanılmakta olan para biriminin ismi nedir?" sorusuna katılımcıların yüzde 88,7'si YTL cevabını verdi. Yüzde 65,8'i kullanımda olan para biriminin bir süre sonra adının değiştirileceğini bilmediğini söyledi. Yüzde 33,3'ü de yeni parayı tanımakta sıkıntı yaşayabileceğini ifade etti. Yüzde 53'ü de tasarımı değişmesine rağmen yeni paralara kolayca alışacağını söyledi.

Görme engelliye, para tanıma cetveli

Türk Lirası banknotlarda görme engelliler için mevcut paralardakinden farklı güvenlik özellikleri bulunacak. Özel kabartma tekniği kullanılacak. Toplantıya internet sitesi paramitanimakistiyorum.com aracılığı ile katılan Gözder Başkanı Bülent Kelleci, Euro, Kanada Doları ve frank'larda kullanılan para tanıma cetvelinin yılbaşında tedavüle girecek Türk Lirası'na da uyarlanmasını talep etti. Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz da banknotların değerine göre farklı ebatlarda olacağını ve görme engelliler için özel kabartma taşıyacağını söyledi. Bununla birlikte Kelleci'nin talebini dikkate alan banka, görme engellilere para tanıma cetveli dağıtacak.

Milyar ve trilyonu ben de karıştırıyorum

1 Ocak 2005'te atılan altı sıfırın ardından Yeni Türk Lirası'nın kullanımında bir sıkıntı yaşanmadı. Ancak para tutarı telaffuz edilirken eski alışkanlık bir türlü bırakılmadı ve hep milyar-trilyon liralı ifadeler kullanıldı. Pek çok üst düzey bürokratın yanı sıra kabine üyeleri, rakamları bol sıfırlı halleriyle söylemeye devam etti. Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz, kendisinin de zaman zaman aynı hataya düştüğünü itiraf etti. Yılmaz, "Zaman zaman ben de TL ve YTL'yi karıştırıyorum. Bunun değişmesi, hafızalardan silinmesi zaman alacak. Eğer kafamızdan yüksek enflasyonlu dönemleri silersek bu sorun da çözülür." ifadelerini kullandı.

Ercan Baysal - Zaman