Ceyda Karaaslan'ın haberi
Tarih Vakfı, İzmir, Balıkesir ve Muğla'da 100 kişiyle yüz yüze görüşmeler yaparak, Afrika kökenli Türkler üzerine kapsamlı bir araştırmaya imza attı. Sessiz Bir Geçmişten Sesler: Afrika Kökenli Türk Olmanın Dünü ve Bugünü Üzerine Bir Sözlü Tarih Çalışması, kır ve kentte yaşayan siyahların farklı muameleye tabi tutuldukları gerçeğini de ortaya koydu. Köylerde yaşayan siyah Türkler, renkleri nedeniyle çevreden hiç olumsuz bir davranış görmezken, kentlerde yaşayanlar sözlü tacizle karşılaşıyor. Renginden dolayı işinden atılan, üniversiteden dışlanan, hatta fiziksel tacize uğrayanlar bile var.
Türkiye'de yaşayan farklı toplumsal katmanlardaki Afrika kökenli Türklerin bugünkü kültürel, toplumsal ve ekonomik konumlarını irdeleyen araştırmaya göre, yaşlı kuşak kendini 'Arap' olarak tanımlıyor ve atalarının Türkiye'ye kaçırılarak getirildiklerini belirtiyor. Genç kuşak ise kendini 'Afrika kökenli' olarak tanımlıyor.
Araştırma projesi, Avrupa Birliği'nin 70 bin avroluk desteğiyle gerçekleşti ve Ege Bölgesi'nde yapılan görüşmelerde katılımcılara, kökenlerine ilişkin hikâyelerinin ve renklerinden dolayı maruz kaldıkları ayrımcılığın anlatılması istendi. Araştırmaya göre Türkiye'de Afrika kökenlilere yönelik ABD'dekine benzer bir ırk ayrımcılığı hiçbir zaman olmamış. Ancak 20-35 yaş aralığındaki kişiler, renkleri nedeniyle çalışma ve eğitim hayatında sıkıntı yaşadıklarını belirtiyor. Bu kişilere 'yabancı' gözüyle bakıldığının altı çizilen çalışmada, Türkçe konuşmalarının da insanlarda şaşkınlık yarattığı belirtiliyor. Kendilerini kabul eden çevrelerin de 'Pele', 'Esmeray' gibi isimler taktıkları anlatılıyor.
HACILAR KAÇIRIP GETİRMİŞ
Köylerde yaşayan yaşlı kuşak kendilerini 'Arap' ya da 'zenci' olarak tanımlıyor ve 'Afrikalılık' tanımlamasının 'yeni moda' olduğunu savunuyor. Köken hikâyeleri anlatan katılımcıların çoğu, atalarının kaçırılarak Türkiye'ye getirildiklerini söylüyor.
AŞK RENK TANIMIYOR
Çalışmanın ilginç sonuçlarından bir tanesi de evliliklerle ilgili. Görüşme yapılan 100 kişinin ya kendisi ya da aile ve yakın akrabalarından birisi beyaz tenli biriyle evlenmiş. Evliliklerde ten rengi ya da köken farklılığından çok, toplumsal sınıf konumunun belirleyici olduğu vurgulanıyor. Kırsal bölgelerde karışık evlilikler daha doğal karşılanırken, kentlerde ise kısmen sorun yaşanıyor. Evliliklerinde sıkıntı yaşadığını söyleyen kesimin, kentte yaşayan, yüksek okul mezunu, meslek sahibi ve eşlerini kendi seçenler olması dikkat çekiyor.
Rabia Ereneci (Rençber): "İki adam buradan deveyle hacca gitmiş. Oradan birini çevirmişler, 'Bizim köyde hiç Arap yok, bu Araplar bizimle gelmez mi?' demişler. O da 'Siz onları alırsınız siyah diye işkence edersiniz, vermeyeceğiz gidin,' demiş. Hacılar 'Size avuç dolusu para veririz,' demişler. Anamla İbrahim diye bir çocuğu çuvala koyup, develere bağlayıp, getirmişler buraya."
Zuhal Acarkan (Felsefe öğretmeni): "Babam 'Sudan'dan geldik,' derdi.
Kendince bir dil konuşurdu. 'Vadday', 'Badday' falan derdi. Uydururdu tabii. İçki içince böyle konuşurdu. Sözüm ona Afrika dili konuşuyor."
Rengin bozuk, git...
Serkan Doğuluer (Şoför): "Bir fabrikaya yazılı başvuru yaptım. Ertesi günü çağırdılar, iş başı yaptım. İki gün sonra 'İşine son verildi,' dediler. 'Niye?' diye sordum. 'Senden başka rengi bozuk insan yok. Kusura bakma seni çalıştıramayız,' dediler."
Ayşe Sezer (Yönetici sekreteri): "Ben İzmir gibi büyük bir şehirde de sorunlar yaşadım. İnsanların sözlü tacizlerinden dolayı çok üzülüyordum.
Zaten Türkiye'de kadın olmak zor. Zenci bir kadın olmak daha da zor.
Üniversitede okumak için Isparta'ya gittim. Beni gören herkes şok geçirdi. Daha önce böyle öğrencileri olmamış. Sokaktaki insanların tacizlerine alışığım ama üniversitede hiç beklemediğim tepkilerle karşılaştım."
Naciye Türkmen (Rençber): "Köyden şehre indiğimde laf atarlardı 'Araba bak!' diye, çimdik atarlardı. Ben de o beyazlara küfür ederdim."
SAbah - Pazar
