Amerikan halkı, artık başkomutan degil başekonomist seçecek

Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, Obama’nın krizi kullandığını ve piyasa ekonomisine sadık bir şekilde bağlı olan Cumhuriyetçilerin Obama’ya çalıştığını söyledi. Kalaycıoğlu’na göre, Temsilciler Meclisi üyelerine gelen e-mailler kararları değiştirdi.

Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ersin Kalaycıoğlu, ABD’de 700 milyar dolarlık kriz paketinin Temsilciler Meclisi’nde reddedilmesini ve önümüzdeki günlerde yaşanibelcek gelişmeleri değerlendirdi.

Kalaycıoğlu şunları söyledi:

“Parlamenter rejimlerde Meclis büyük ölçüde disiplinli partiler eliyle yönetilir. Liderin sözünden çoğu parti üyesi çıkamaz, çıkanlar için de maliyeti ağır olur. Oysa ki Amerikan rejiminde böyle bir disiplinli parti grubu yönetimi söz konusu değil. Oradaki meclis üyeleri yani kongre üyeleri, kendi seçim dönemleri çok yaklaşmış olduğunda, bu seçimlerde seçmen tepkisi ne şekilde olacak ona bakarak ve başka bir takım çıkarlarını hesaplayarak kendi başlarına oy kullanıyorlar. Pazar akşamı bir anlaşma olduğunu, 100 sayfalık falan bir metin ortaya çıktığını ve parti grup başkanlarının uzlaştığı haberleri geldi. Ancak üyelerin kendileri aleyhinde oy kullanmalarının bedeli yok. Dolayısıyla, grup liderlerinin yapmış olduğu anlaşma grubun geri kalanı tarafından büyük ölçüde desteklenmedi.

CUMHURİYETÇİLER PİYASA EKONOMİSİNE BAĞLILAR
Kurtarma paketinin reddedilmesinde üç tane önemli etki varmış gibi gibi gözüküyor. Dün akşam Cumhuriyetçilerin Temsilciler Meclisi’ndeki başkanının elinde bir kağıt vardı. Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosy’nin yaptığı konuşmayla partizanlık yaptığı ve dolayısıyla kendilerinin gururunun incindiği ve bu yüzden bazı milletvekillerinin aleyhte oy kullandığını söyledi. Demokratlar da bunun üzerine alay ederek, ‘Efendim demek ki sizin gururunuz incilirse bunun bedelini Amerikan halkı ödeyecek, öyle mi?’ şeklinde açıklamalarda bulundular. Bu görünürdeki, üçüncü plandaki neden. Ama bir de ideolojik neden var. Cumhuriyetçiler, liberal piyasa ekonomisine gönülden bağlılar. Piyasaya herhangi bir müdahalede bulunulmasının ekonomiyi zora sokacağını ve bunun uzun dönemde çok ağır maliyetli olacağını düşünüyorlar. Piyasanın kendi halinde mükemmel çalışacağını, çökse bile çökmesine fırsat verilmesini, böylece çürük elmaların temizleneceğini, güçlenerek bundan çıkan piyasanın tekrar Amerika’yı güçlü bir konuma getireceğini düşünüyorlar. İdeolojik bir yaklaşımları var ve dolayısıyla herhangi bir şekilde yapılacak siyasi müdahaleyi keyfi bir müdahale olarak görüyorlar ve piyasanın çalışmasını engelleyeceğini düşünüyorlar. Bu iman ettikleri bir ideolojik pozisyon. Piyasa çökebilir, piyasanın çökmesi, oyun kuralları içindedir. Çökerse, kötü hesap yapmış olanlar elenir, daha iyiler ayakta kalır, yani bir nevi evrim teorisi gibi şey. Dolayısıyla ayakta kalanalar daha güçlü olarak piyasaya geri dönerler veya piyasa içerisinde başat pozisyona gelirler, ondan sonra da güçlenerek giderler. Oy vecerecek kişi buna inanıyorsa hatta inanmanın ötesinde iman etmişse, bunların bir kısmı din boyutlarında bir inanç gibi görünüyor.

MESAJLAR KARARLARI DEĞİŞTİRDİ
Üçüncü neden 435 kişilik Temsilciler Meclisi üyesi ile 34 senatör kasım ayında başkanla birlikte yeniden seçilecekler. Milletvekilleri ve senatörlere ABD seçmeninden gelen elektronik posta mesajlarının içeriği burada önem kazanıyor. Wall Street’tekilerin kendi rezaletleri nedeniyle kurtarılması gerçekleşirse bir daha hayatımız boyunca size oy vermeyeceğiz mesajlarının geldiği anlaşılıyor. Dolayısıyla bunu biz Wall Strret’i kurtarmak için değil, ekonomiyi kurtarmak için, sizleri kurtarmak için yapıyoruz diye halka anlatmaları gerekiyor. Eğer halk için değil de para babaları için yapılmış bir operasyon görünümü alırsa, seçimlerde Cumhuriyetçiler bir daha gelmemek üzere gidecek gibi görünüyor.

OBAMA KRİZİ KULLANIYOR
Obama diyor ki: Paketi geçirin, bu Amerikan ekonomisini şimdilik kurtaracak, ateşini düşürecek bir ilaç. Aspirin içereceksiniz. Bu çözüm getirmez. Çözümü ben başkan olduktan sonra, hem piyasaları zapturapt altına almakla, yeni kurumlar, yeni süreçler, yeni kurallar, özellikle şeffaflığı artırarak bulacağız. Yasadışılıkları engelleyecek bazı önlemler alacağım, üst kurullar kuracağım. Bir takım mekanizmalar gerçekleştireceğim ve buradan yapacağımız tasarrufla Amerika’daki sağlık sigortasını herkesin kullanacağı bir sigorta haline getireceğim, eğitime büyük imkanlar temin edeceğim ve size bu para geri dönecek. Sizin daha az vergi ödemeniz gerçekleşecek. Obama’mın pozisyonu bu. Dolayısıyla bugün tedbirlerin alınması için herhangi bir adım atılmasının gerekmediğini ama başkanlık yarışından sonra alınması gerektiğini vurguluyor. Bu mesaj öyle zannediyorum ki daha iyi gidiyor, çünkü Galloup’un yapmış olduğu bir son dakika yoklaması var. Amerikan halkı ‘ekonomiyi kim daha iyi yönetir?’ sorusuna yüzde 19 farkla Obama cevabını vermiş. Ara kapanmayacak olursa McCain hezimete doğru gidiyor demektir.

MCCAIN KUMARI KAYBETTİ
McCain bir kumar oynadı ve onu kaybetti gibi gözüküyor. Geçen tartışma için TV’ye çıkmışlardı. Onu ertelemeyi bile göze alarak kendi seçim kampanyasını durdurdu. Senatör olarak senatoya gitti ve senatoda bu yeni plan etrafında uzlaşmak için çalıştı. Ve dolayısıyla ‘Benim uzmanlığım sayesinde bir plan ortaya çıktı, ben Amerika’yı kendi seçimimden öne koydum. Halkımı, ülkemin iktisadi durumunu kendi siyasi çıkarımdan daha üst bir pozisyona koydum. Kendi seçilmemi zora düşerecek bir adım attım ama ülke ekonomisini kurtaran lider ben oldum’ dedi, hiçbir şey çıkmadı. Yüzüne patlamış oldu bu atmış olduğu adım. kendisinin iktisadi bakımdan cumhuriyetçilerin lideri konumunda olmadığı, kongrede kendi sözünün dinlenilmediği ve kurtarıcı lider pozisyonunun tamamen havada kalan bir iddia olduğu ortaya çıkmış oldu. Kendisinin ekonomiyi çekip çevireceği, düze çıkartacağı konusundaki inanç azalmış gibi gözüküyor. Seçimlerde birinci tartışmanın temel konusu Obama ile Mc Cain arasında kimin daha iyi başkomutan olacağı idi, şimdi ise baş ekonomistin kim olacağı önem kazandı. Ekonomistlik yarışında Obama çok açık farkla ileride gibi gözüküyor. Ve başkomutanlıktan daha kritik hale geldi.

SEÇİMLERE KADAR HER ŞEY OLABİLİR
İngiliz başbakanlarından Herald Willson, kendisine sorulan bir soruya ‘Uzun dönemde bu belli olur’ cevabını vermiş. ‘Bahsettiğiniz süre bir hafta’ demişler, ‘Siyasette bir hafta uzun dönemdir’ demiş. Dolayısıyla yedi günün beş katından söz ediyoruz. 35 gün siyasette çok uzun bir süre ancak iktisadi olaylar yine Amerikan seçmeni için önemli bir rol oynamaya devam edecektir. Seçimlerde belirleyici rol iktisadi gelişmeler olacaktır. Ve son tabloya göre Obama önde görünüyor. Demokratlar McCain’in ekonomik çizgisininin Bush’un devamı olduğunu vurguluyorlar. ‘Son sekiz seneyi dört sene daha yaşamak isterseniz bunlara oy verin’ derken, özellikle iktisadi konulardan bahsediyorlar. Bunu değişeceklerini söylüyorlar ve halk da değişiklik istiyormuş gibi görünüyor.

CUMHURİYETÇİLER OBAMA’YA ÇALIŞIYOR
Krizin faturası hali hazırda başkanlıkta bulunan partiye kesilmiş gibi görünüyor, Bush’un kendisine değil. CNN’in haberinde Cumhuriyetçilerin danışmanı olan kişi, ‘Biz 94-95’te Cumhuriyetçilerin oylarıyla kongrede hükümeti kapattık, bütçeyi çıkartmadılar ve bundan çok ağır bir bedel ödedik. Temsilciler Meclisi’ndeki oylama geçecektir, çünkü bu kez de daha ileriye adım atıp Amerika’yı kapattık, tatil ettik veya ABD’nin işleyişini bozduk görüntüsünü çizmek istemiyoruz’ dedi. Tam onu yapmışlar gibi gözüküyor, Cumhuriyetçiler ABD’nin çalıştırılmaması için ne gerekiyorsa kongrede yapan parti görüntüsü çiziyorlar. Bir anlamda, Cumhuriyetçiler Obama için çalışıyor görünüyor, attıkları adımlarla kendilerini ayaklarından vuruyorlar.

NTVMSNBC