İsmail Altınsoy'un haberi

Kamunun enerji şirketlerinin (Enerji KİT'leri) birbirine olan borçları 14 milyar YTL'yi buldu. Yüksek Planlama Kurulu (YPK), enerji KİT'lerini borçtan kurtarmak ve mali yapılarını kuvvetlendirmek için 1 Temmuz 2008 itibarıyla, şirketlerin sattığı ürünlerin fiyatlarının gerçek maliyetler üzerinden belirlenmesi için "Maliyet Bazlı Fiyatlandırma" sistemini uygulamaya koydu. Sistemin koordinatörlük görevi de Hazine Müsteşarlığı'na verildi. Ancak sistemin uygulayıcısı Hazine'nin de enerji KİT'lerine borcu olduğu ortaya çıktı. Zaman'a ulaşan belgelere göre Hazine'nin, Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ)'ne 141 milyon YTL kömür yardımı parasını vermesi gerekiyor. Hazine Müsteşarlığı ise bu yıl için TKİ'ye 220 milyon yeni lira ödeme yaptığını açıkladı.

Enerji KİT'lerinin satışa sunduğu ürünlerin birim fiyatları, Temmuz 2008 itibarıyla Maliyet Bazlı Fiyatlandırma (MBF) sistemiyle belirleniyor. Maliyetlerin belirlenmesinde BOTAŞ, TEDAŞ, TKİ, TEİAŞ; EÜAŞ gibi enerji şirketleri; döviz, faiz, enflasyon, petrol fiyatları vb. girdi maliyetlerindeki değişimleri dikkate alıyor. Son dönemde girdi maliyetleri artış gösterdiğinden elektrik, doğalgaz gibi ürünler sürekli zamlanıyor. Ancak, girdi maliyetlerinde düşüşlerin olması durumunda, bu değişim ucuzluk olarak tüketici fiyatlarına yansıtılacak. YPK kararına göre sistemin uygulanmasına ilişkin gerekli gözetim ve koordinasyon görevi Hazine'ye verildi. Bu çerçevede, enerji KİT'leri MBF'nin uygulanması sürecinde fiyat ayarlamaları veya EPDK'ya yapacakları tarife başvurularıyla ilgili işlemlerin bir örneğini, işlemi takip eden 5 gün içerisinde Hazine'ye ve DPT'ye bildiriyor. Hazine de ilgili kurum ve kuruluşlara gerekli duyuruları yapıyor, sistemin uygulamasını takip ediyor. Sistemin işleyişiyle ilgili herhangi bir sorun ortaya çıkarsa, sorunun çözümünü için enerji KİT'leri belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde Hazine'ye yazılı olarak başvuruyor. Hazine'nin uygulamaya ilişkin alacağı karar, esas alınıyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), sadece dağıtım ve ilgili enerji KİT'leri tarafından belirlenen tarifeleri onaylayacak.

Kamu enerji şirketlerini kurtarmak için uygulamaya konulan maliyet bazlı fiyatlandırma, ilginç gerçekleri de ortaya çıkardı. Zaman'a ulaşan belgelere göre, borçlu şirketlerin başında Türkiye Elektrik Dağıtım AŞ (TEDAŞ) geliyor. Borç zincirinin son halkası olan Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ). Bu şirketin toplam alacağı ise temmuz itibarıyla 14 milyar YTL'yi geçti. Kamu enerji şirketlerinin birbirlerine olan borçları şöyle: Türkiye Kömür İşletmeleri (TKİ)'nin Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ)'den alacağı 125 milyon YTL, Hazine'den kömür yardımı alacağı ise 141 milyon YTL. En çok alacaklı şirket BOTAŞ'ın bankalara 2,7 milyar YTL, Maliye'ye ise yaklaşık 3,5 milyar YTL vergi (ÖTV, KDV vb) borcu var. EÜAŞ'ın elektrik sattığı TETAŞ'tan 7 milyar, TEDAŞ'tan 1,9 milyar YTL ve TEİAŞ'tan 400 milyon YTL alacağı var. TETAŞ'ın ise TEDAŞ'tan alacağı 11 milyar YTL.

Her ay düzenli ödeme yapılacak

Konu hakkında Hazine Müsteşarlığı'ndan yapılan açıklamada şu bilgilere yer verildi: "TKİ'nin 2007 yılında ihtiyaç sahibi ailelere dağıttığı 1 milyon 470 bin ton kömürün bedeli görev zararı olarak Hazine tarafından ödenmiştir. Ayrıca bu yıl da bu kapsamda 220 milyon YTL ilave ödeme gerçekleştirilmiştir." Bu yıl 220 milyon YTL'lik ödeme yapan Hazine, TKİ'nin 2008 yılı kömür yardımlarının tamamının bedelini ödeyip ödemediği konusunda bilgi vermedi. Öte yandan geçtiğimiz günlerde Enerji KİT'lerinin borçlarının daha da artmasını önlemek için Enerji ve Maliye bakanları bir araya gelerek mahsuplaşma yaptı. Buna göre, enerji şirketleri birbirine olan ödemelerini her ay düzenli olarak yapacak. Mutabakat gereği, en çok borçlu şirket olan TEDAŞ; belediye, okullar, hastaneler, özel kişi ve şirketler vb. olan toplam 9,1 milyar YTL alacağının tahsilatının hızlandıracak.

Zaman