Oral ÇALIŞLAR'ın yazısı...

Şehrin etkili bir din adamıyla sohbet ediyoruz. Devlet görevlisi olduğu için adını saklı tutuyorum: “Buraya yeniden özel tim gönderiyorlarmış. Bizim güvenlik gücünden çok şefkat ve merhamet gücüne ihtiyacımız bulunuyor.”
Aktütün saldırısı, Diyarbakır’da polis otobüsünün kurşunlanması, tabii aynı günlerde Ayvalık’ın Altınova beldesinde gelişen olaylar, yöre halkında tepki, öfke yaratırken, gergin bir ortam oluşturmuştu.
Din adamı yöredeki insanlarla, devlet kurumları arasındaki kopukluğu gösteren ilginç bir örnek anlattı: “Diyanet İşleri Başkanlığı bize cemaate okumamız için hutbeler yolluyor. Kuzey Irak’a sınır ötesi operasyon yapıldığı günlerde gönderilen hutbede şunları söylememiz isteniyordu: ‘Ordu- millet el ele. Kahraman Türk Silahlı Kuvvetlerimiz Kuzey Irak’a operasyona başladı. Onların teröristi yok edeceği inancıyla haklarında hayır duaları ediyoruz. Allah onları muzaffer etsin.’ Biz böyle bir hutbeyi burada okumaya kalksak bir dahaki sefere arkamızda ibadet edecek bir kişi bile bulamayız. Çünkü tepelerine bomba yağdırılan köyleri hedef haline gelen Kuzey Irak’lı Kürtler, bura insanıyla aynı dili konuşan, aynı tarihi yaşayan insanlar. ”
Türkiye’nin batısından bakıldığı zaman anlamakta zorluk çekeceğimiz bir durum var bölgede. Bölgenin çocuğu din adamı şiddet karşıtı bir kişi. PKK’nın eylemlerini hiçbir şekilde onaylamıyor.
Ancak aynı insanın Kürt olduğunu unutmamak gerekiyor. “1000’e yakın Şafi inançlı yurttaşımız vaaz dinlemeye geliyor. Bunların neredeyse tamamı Türkçe’yi doğru dürüst anlamıyor. Bu nedenle de konuştuklarımızın birçoğu boşa gidiyor. Söylediklerimizi dinlemiyorlar bile. Onlara vaazları Kürtçe versek daha ilgili dinlerler. Dil bir halkın canıdır.” 

*** 

Diyarbakır Barosu Başkanı Sezgin Tanrıkulu, Diyarbakır’daki Dicle Üniversitesi’ne yönetim kurulu kararıyla bir dilekçe vereceklerini belirtti. Dicle Üniversitesi’nde bir Kürdoloji Enstitüsü kurulmasını talep ediyorlar.
Gün boyu Diyarbakır’ın sokaklarında, kahvelerinde konuştuğumuz insanların önemli taleplerinden birinin ‘Kürtçe eğitim’ olduğunu gördük. Diyarbakırlılar devletten bölgede Kürtçeyi seçmeli ders olarak müfredata koymasını istiyorlar. “Neden, her dili öğreten devlet, sıra Kürtçe’ye gelince, bizi yok sayıyor” diyorlar.
Kürtlerin kimlik talebi, dile kültüre ilişkin istekler her görüşten Kürt’ün ortak talebi. AKP’ye oy veren de, DTP’ye oy veren de, Barzani’ye sempati duyan da, MHP’ye oy veren de ‘kültürel haklar’ konusunda tam bir ittifak halinde. Kültürel haklar vurgusu iyice belirgin bir talep haline dönüşmüş. Kürt kimliğini yok sayan veya bunu reddeden anlayışın yörede kendine yer bulması mümkün değil. Ancak bugüne kadar bu alanda hiçbir ciddi adım atılmadığı da ayrı bir gerçek. 

*** 

Son PKK saldırıları Diyarbakır’da nasıl bir etki yapmıştı: Sokaklarda konuştuğumuz insanlar, “Biz çocukların ölmesini istemiyoruz. Ölen askere de PKK’lıya da çok üzülüyoruz. Artık bu kan durmalı.” “PKK saldırırken nasıl kan duracak?” diye sorduğumuzda “Devlet çözüm üretmeli” cevabını veriyorlar.
Bölgenin nabzını iyi tutan aydınlar şunları söylüyor: “Geçen yıl Diyarbakır’daki dershane saldırısı sonrası DTP burada dibe vurmuştu. Belki de ilk kez sivil toplum örgütleri sokaklara dökülmüş saldırıyı protesto etmişlerdi. Dağlıca saldırısı sonrası Kuzey Irak’ın bombalanması, Batı bölgelerinde Kürtlere yönelik saldırılar ise burada tamamen ters etki yaptı. AKP’ye yönelik umutlar ve beklentiler azaldı.
Soruna çözüm üretilememesi, sürekli Kuzey Irak’ın, Barzani’nin hedef alınması, yöre insanını öfkelendiriyor ve bu öfke ‘PKK’nın psikolojik üstünlüğü’ne dönüşüyor.” 

İnsanlar dertli, insanlar işsiz. Hayvan cambazlığı yaptığını söyleyen Hasip, işsizliğe vurgu yaptıktan sonra Başbakan’ın DTP’lilere yönelik tutumunu eleştirdi. “Onlar bizim sesimizi dünyaya duyuruyor. Başbakan ise onların elini sıkmıyor. AK Parti verdiği sözün arkasında durmadı. Reform yapacağım dedi yapmadı.”
Bölgenin önemli siyasi eğilimlerinden birisi de Barzanicilik. Halk içinde Mesut Barzani’nin babası döneminden kalma bir Barzani sevgisi var. Yöredeki din adamları olan Mele’ler daha çok Barzani’ye yakın. Yine yapılan bir yoruma göre son yıllarda yöreden Kuzey Irak’a gidip yatırım yapan iş insanları, mal alıp satan tüccarlar arasında da Barzani’ye yakınlık artıyor. 

Barzani’ye sempati duyan çevreler geçen seçimlerde AKP’ye oy vermişler. Bu kez ne yaparlar pek bilinmiyor. AKP hükümetinin önümüzdeki dönemde Kuzey Irak’a yönelik siyasetlerinin bu eğilimi etkileyeceğini söyleyebiliriz. 

Önümüzdeki yerel seçimler yöredeki gerginliğin nedenlerinden birisi. Şimdiki tablo, toplum içindeki eğilim DTP’nin kazanacağını gösteriyor. Ancak yerel seçimlere kadar geçecek 6 ay içinde AKP hükümetinin ne yapacağı da çok önemli. Yöre halkı Diyarbakır hava üssünden uçan her askeri uçakla korku ve endişeye kapıldıklarını ifade ediyorlar. Uçak sesleri onlara ölümü ve çözümsüzlüğü hatırlatıyor.
Yörenin kendisine güvenilir tarafsız isimlerine göre Türkiye-Kuzey Irak diyalogunun olumlu bir havaya girmesi için önemli bir adım olacaktır. Barzani, PKK’yla silahlı çatışmaya girmek istemiyor. Ancak yine Barzani PKK’yı kontrol altına alabilir, üzerinde belli bir baskı oluşturabilir. Barzani, Türkiye’ye güvense daha ileri adımlar da atabilir. Her şeye rağmen köklü çözüm dışarıda değil içerde. Yöre halkının kimlik taleplerine kulak verilmesi, atılacak demokrasi adımları şiddeti soyutlamak konusundaki yegâne çıkış yolu olarak görülüyor.
Eğer geçmişte olduğu gibi olağanüstü hal uygulamaları gündeme gelirse, yöre halkı PKK ile özdeşleştirilip devletten gelen şiddetin hedefi yapılırsa, bu kez tepkinin daha sert ve ruhsal kopuşun daha şiddetli olacağını rahatça söyleyebiliriz.
Diyarbakırlılar, hemen her köşede bize yüksek sesle: “Bir arada yaşamak istiyoruz. Ölen herkese çok üzülüyoruz. Kimliğimize saygı gösterilsin istiyoruz” dediler.
Diyarbakır, tüm Türkiye’nin beklediğini bekliyor: Demokrasi konusunda cesur adımlar.
İlginçtir yine konuştuğumuz her insan, sivil siyasetçilerin çözüm için öne geçmesini talep ediyor. Yöreyi askeri yöntemlerle baskı altında tutmanın artık mümkün olmadığını sokaklarda gezerken bile hissedebilirsiniz.
Korkunun aşıldığı yerde, silah da gücünü kaybediyor... 

RADİKAL