Ahmet Kurucan'ın yazısı...

Geçen hafta Diyanet İşleri Başkanlığı'nın kadınların camilerde namaz kılması adına mimarî açıdan yeni düzenlemeler yapılacağına ilişkin aldıkları kararlar kamuoyuna duyuruldu.

Ama her nedense bu önemli gelişme gazetelerde ya küçük bir şekilde yer aldı ya da hiç almadı. Ayrıca ele alınması gereken bu husus bir kenara, yapılacak düzenleme kadınlara yönelik abdesthane ve camilerimizde uygun mekân ayarlaması ile başlayacak. Ardından sıra hiç şüphesiz zihniyete gelecek. Çünkü yaşayan gelenek ve asırlık tarihî mirasımızdan biliyoruz ki kadınlar ne beş vakit, ne de cuma ve bayram namazlarını cemaatle kılmak için camilere geliyor bizim ülkemizde. Dolayısıyla camiler kadınların namaz kılması için mimarî açıdan her şeyi ile hazır hale gelse bile, mevcut köklü tatbikatın ve bunun oluşturmuş olduğu zihniyetin aşılması hiç şüphesiz zaman alacak. Bu açıdan Sayın Bardakoğlu'nun yaptığı açıklamada beş vakit namazdan hiç söz etmeyerek, cuma ve bayram namazlarını öne sürmesini şuurlu ve yerinde bir tercih olarak değerlendirmek gerekir diye düşünüyorum.

Pekala dinî açıdan işin aslı nedir? Olan ile olması gereken arasında farklılık mı var ki böyle bir adım atılıyor? Evet, farklılık değil ciddi bir uçurum var. Şöyle izaha çalışalım; dine ait hemen her türlü teorik değerin pratiğe döküldüğü Hz. Peygamber (sas) döneminde kadınlar beş vakit, cuma ve bayram namazlarını kılmak için Mescid-i Nebi'ye geliyorlardı. Hem de o günkü şartlara bağlı mescitte kadınlara ayrılmış hususî bir mekân olmamasına rağmen. Bazı kocaların şu veya bu gerekçe ile eşlerinin camiye gelmelerine izin vermemesine Efendimiz (sas)'in "Kadınlarınız mescitlere gitmek için sizden izin istedikleri zaman onları mescitlerden men etmeyiniz." (Müslim, Salat, 135) beyanı bu çerçevede bir kenara not edilmesi gereken önemli bir müdahaledir.

Dahası var; bayram namazlarında bütün ashab-ı kiram kadınıyla-erkeğiyle, genciyle-yaşlısıyla cemaate katılır, Nebiler Serveri'nin (sas) verdiği hutbeyi dinler, namazlarını kılar ve evlerine dönerlerdi. Belki bazılarına garip gelebilir ama hayızlı kadınlar dahi namaz hariç, hutbeyi dinleme, tekbirlere iştirak etme ve tabii ki bayramlaşmada cemaatle birlikte hareket ederdi. (Ebu Davud, Salat, 241) Bir keresinde cemaatin kalabalıklığından dolayı kadınların hutbe esnasında sesini duymadığı gerekçesi ile Efendimiz'in yanına Hz. Bilal'i alıp kadınların yanına gittiği, onlara vaaz u nasihatte bulunduğu ve sadaka vermeye teşvik ettiği bilinen bir başka gerçektir. (Ebu Davud, Salat, 242)

Madem sahabe döneminde yaşanan hakikat bu, peki ne oldu da bu uygulamadan vazgeçildi? 15 asırlık İslam tarihinin her bir dönemi için bu sorunun farklı cevabı olabilir; çünkü uygulamanın kaynağı dinî asıllar değil, aksine onlara getirilen yorumlar. Yorumlarda da söz konusu olan farklı sosyal, siyasal ve kültürel zeminler. Fakat şu ana kadar bu soruya cevap veren herkesin kullandığı, bundan sonra da verecek olanların mutlaka kullanacağı bir delil var; Hz. Aişe Validemizin konu ile alakalı beyanı. Bu beyan bana göre 'Neden bu uygulamadan vazgeçildi?' sorusunun asıl cevabıdır. Şöyle diyor o mualla annemiz: "Eğer kadınların yeni yeni icat ettikleri halleri Resûlullah görseydi, -İsrailoğullarının kadınlarının men olunduğu gibi- onları mescitlere gitmekten men ederdi." (Buhârî, Ezân, 163; Müslim, Salât, 144) Hz. Aişe validemizin tepkisini çeken bu "yeni şeyler" nelerdi? Açık ve net; hem genelde hem de özelde yani camiye Rabb'isine ibadet etmeye gelirken kadınların, Müslüman âdâb ve ahlâk anlayışına yakışmayacak tavırları ile giyim ve kuşamları idi. Ne zaman dedi Hz. Aişe validemiz bunu? Rivayetlere göre Emevi iktidarı dönemindeki çözülme esnasında. Haftaya bitirelim.

Zaman